Mendi Ibilaldia


Mendi Ibilaldia

Proba enblematikoenetako bat

Mendia / Ekainak 5

LAUROGEI BIDE HISTORIARAKO (1941-2022) 
1941. urtean Fortuna KEko mendizale-talde gailen batek Gipuzkoan garai hartan erabat berritzailea izan zen mendi-ekimen bat abian jarri zuen: ´ibilaldi neurtu´ baten antzera egiteko mendiko zeharkaldi bat. Horrelako bi besterik ez ziren ezagutzen: bat Madrilen, Peñalara S.E.A.k antolatua, eta Bilbon bestea, Bilbao Alpino Club-ek antolatua. 

Laurogei urte beranduago, aipatutako hastapenetako hiru ibilaldi horietatik bakar bat antolatzen da gaur egun: Fortunarena eta Covid-19ako sortutako pandemiak bakarri geldiarazioa 2020 eta 2021ean. Igarotako urteetan, Fortunaren Ibilaldiak laurogei bide desberdin zeharkatu ditu, bere araudiko 1. artikuluak dioena leialki betez beti: “gure herrialdeko mendietako leku eta ibilbideak ezagutzera ematea”. 

Euskal Herriko zazpi herrialdeetako lurretatik ibili da Ibilaldia eta Errioxa, Burgos edota Zaragozako lurretara ere iritsi da.

Mendiko ibilaldiaren laurogeigarren edizioa 2022ko ekainaren 5ean egin zen, Irurita eta Atarrabia arteko 44 kilometroko ibilbidea edo Egozkue gainaren eta Atarrabiaren arteko Martxa Erdiaren 22 kilometroak betez.

Parte hartzaileek Baztango mendietan hain ohikoak diren hodei eta lainoekin hasi zen egunaz gozatzeko zortea izan zuten, Saioako magaletara eta Xuriaingo gailurrera hurbildu ahala, ibilbidearen top eta 1.410 metroekin.

Egozkue gaina atzean utzita, bidearen bigarren tontorrak, Baratxuetak (1148m), ikuspegi ikusgarria eskaintzen zuen, Pirinio elurtutik Aralarrera, Iruñerri osotik igaroz. Hortik aurrera, bidea malda handirik gabe barneratzen zen pagadi eta harizti kilometroetan, Elixato, Arromendi eta Zabalgain tontorrak gaindituz, azkenean Arrera lur garbiagotik jaisteko, eta, handik, lautadan, Trinitate zubia zeharkatuz eta Donejakue bideari jarraituz, Atarrabiako Kale Nagusitik sartu, erdiguneko Ribed parkeraino, han baitzegoen helmuga.

Hemendik eskerrak eman nahi dizkiegu Atarrabiako Udalari eta ibilbidekoei emandako erraztasunengatik, bai helmuga jartzeko edo autobusak aparkatzeko, bai gure ibilgailuak pistaz kontroletara sartu ahal izateko.

Ibilbide guztiak

Revista CD fortuna nº36
8001irurita2.jpg
8003subida-hacia-saioa.jpg
8004saioa-desde-xuriain.jpg
8006baratxueta-buzn.jpg
8007ermita-san-salvador.jpg
8008torre-de-iguntzu.jpg
8010puente-de-villava.jpg

Informazio Historikoa

Mendi Ibilaldia Fortuna K.E.k antolatzen duen probarik esanguratsuenetakoa da, 1941 urtetik jarraian antolatua, beti bide berri bat proposatuz.

1941. urtean sortu zen, klubeko mendizale talde baten ekimenez (tartean zen Luis Peña Basurto, "Montañas Guipuzcoanas" izeneko gure mendietako lehen gida-liburuaren egilea); talde honek, lehenago Madrilgo Sociedad Alpina Peñalara eta Bilboko Alpino Club taldeek abian jarritako egitasmoarekin bat egin zuen. Ibilaldi Neurtuen hastapenak ziren. Ibilaldi hauetan, lehena helmugaratzea baino garrantzizkoagoa, antolaketak ezarritako erritmo jakin bat mantenduz, proba amaitzea da.

Lehen Ibilaldi Neurtua, 1941eko uztailaren 13an jokatu zen; hartan ibilbideak Usurbil eta Tolosa arteko bide menditsua lotzen zuelarik. Lehen edizio hark arrakasta paregabea izan zuen. Parte hartu zuten 36 patruilak –garai haietako baldintzetan, "alkondara edo kamiseta batekin estalita eta prakak, motzak izanez gero, belaunetarainokoak"- Tolosako Berazubi estadioko helmugara ailegatu ziren, eta bertan bildutako jendetzak "txalo joka hartu zituzten, bereziki andereinoak", garai haietako egunkariek idatzita utzi zutenez.

Urteak joan ala, Zeharkaldiak sona handia hartu zuen eta "Hamar Ordutako ibilaldia" izena ezarri zitzaion 1947an. Urtez urte, partaidetza handitzen joan zen eta, ibilbideari dagokionez,Gipuzkoako gailur eta mendikate guztiak gainditu zituen. 1971 urtean,Elgoibar eta Donostia arteko ibilbidearen luzerari so eginez, izena aldatu zuen, "13 Ordutako Ibilaldia" ezarri zioten. Hirurogeitamarreko hamarkadan, transizio politikoak gizartean eragin zituen aldaketen eraginez, mendizaletasunak eta mendi probek ere aldaketak nozitu zituzten. Ondorioz, bereak ez ziren arrazoiak zirela medio, birritan bertan behera geratu zen proba, 1974 eta 1975eko ediziotan, hain zuzen. Partaidetzak behera egin zuen, 1971 eko 291 laguneko kopurua 20ko taldetxo batetara murriztu zen. Berriz abiatu beharra zegoen.

Talde berri batek lanari ekin zion. 1941ean, bere sorreran, aitzindariek ezarritako irizpideei jarraituz, batez ere ibilbide berriak bilatzeko ahaleginetan, Ibilaldiak neurtua izateari utziko dio eta izenez aldatzen du. Aurrerantzean, Mendi-Gizarteko Zeharkaldia izenez ezagutuko da; sekretupeko orduak eta sailkapenak desagertuko dira. Seinalizazioari estu erreparatuko zaio, plastiko eta margoak ezabatuz, eta, ondorioz, lan hauek proba aurreko egunetan egin beharko dira. Informazioak hobera egingo du eta ibilbide berriak eta malkartsuagoak bilatuko dira. Bide batez,Gipuzkoako giza-ingurutik aldentzen joango da.

Ardura eta esfortzu handiz, Zeharkaldia gutxinaka hazi egin zen, 1988an, 200 eta 300 arteko partaidetzan egonkortuz, partaide hauetatik gehientsuenak, Ibilaldi aldakor honetan maiz parte hartzen zutenak. Ibilaldiak zazpi hamarkada bete dituenean, era eta ezaugarri ezberdinetako ibilbideak egin direla esan daiteke: ibilbide luze eta gorabeheratsuetatik hasi –1971ko Elgoibartik Donostiarakoa, adibidez- lautadatako martxetaraino, Bardeetako bi ibilaldiak, esaterako (1990 eta 2000); lehenengoa, gogoangarria bere luzeragatik (60km) eta bero lehorragatik, eta bigarrena, harrigarria bada ere, euria eta lokatzagatik.

Mendiko Zeharkaldia edo Fortuna Mendi Ibilaldiak bost aldiz gainditu ditu Euskal Herriko mugak:1996an, Ebro ibaia gurutzatu zuen Burgosko Frias herri ikusgarrira ailegatzeko; 1998koan, helmuga Errioxako San Vicente de la Sonsierran kokatu zuen; 2000koa Zaragozako Sancho Abarca santutegian amaitu zen; 2007koa, Herran izeneko herri txiki eta abegitsuan, hain zuzen Valderejoko atean, Burgosen, eta 2009an Burgoseko Villasuso de Mena Herrian.

Beste xehetasun azpimarragarririk ere badu zeharkaldi honek historian zehar; esaterako, Ipar Euskal Herria hiru aldiz ukitu dela (1988: Biriatu-Bidarrai; 1995: Baigorri, eta 2008: Itsasu) eta lau aldiz Bizkaia (Durango 1972an, Orduña 2002an, Orduñan bertan Lendoño Goikoa 2007an eta Orduña bera 2009an). Garai bakoitzeko ibilbideak aztertuz gero, 1941-1974 artean Ibilaldia ez da Gipuzkoatik aterako. Aitzitik, 1983an Tolosara ailegatu zenetik, etzen Gipuzkoara itzuliko, 2001ean, Zegaman, irteera eman zen arte. 1974an irten zen ibilaldia lehen aldiz Nafarroatik (Azpirotz), baina harrezkero nagusi izan da eta 30 ediziotan Nafarroako lurraldeak zeharkatu ditu ibilaldiak. Hirutan sartu da Burgosen, bitan Errioxan eta behin Zaragozan. Kasualitatea balitz, gaitzerdi, baina, tamalez egun, babestutako eta ondo zaindutako paraje eta ibilbide ezberdinak aurkitzea gero eta nekezagoa da eta bilaketa lan horretan erremediorik gabe urrundu beharra dago, errepide eta era guztitako eraikuntzetatik ihesi.

Eta horixe da, hain zuzen, gure Zeharkaldiak duen erronka nagusia: mendi-ibilbide erakargarriak bilatzea, 1941 hartan proba hau sortu zutenen izpiritu berbera mantenduz, oraindik ere Arautegiaren 1. artikuluan dioen gisan: "Mendi zaletasuna sustatu eta gure herrialdeko mendietan dauden leku eta ibilbideak erakutsi".
Image
Image
Image
Image
Image

Babesleak

logo izadi
logo urkabe
kaikuizadi
logo diputazioa
logo mendizale federazioa
logo mendizale federazioa
logo mendizale federazioa
logo mendizale federazioa